1956 yılında TBMM binaları yanındaki barakalarda eğitim-öğretim hayatına başlayan ODTÜ, kendisine tahsis edilen İç Anadolu bozkırındaki 4500 hektar büyüklüğündeki arazisinde, Türkiye'nin, belki de dünyanın kent bölgesinde insan tarafından yapılmış en geniş kapsamlı orman ekosistemini Ankara kentine kazandırmayı hedeflemiştir.

Çalışmalar ilk etapta arazi sınıflandırma haritalarının hazırlanması ile başlamıştır. Mevcut erozyonu engellemek için arazinin %75 inin dikim yolu ile ağaçlandırması gerekliliği ortaya çıkınca 7 Temmuz 1958 tarihinde 180 dekarlık bir alanda Üniversitemiz ve Türkiye Ormancılar Cemiyetinin ortak çalışmaları ile deneme parselleri kurulmuştur. Kurulan deneme parsellerinde 1959 yılı ilkbaharında başarılı sonuçlar alındığı görülünce, 15 Kasım 1960 tarihinde ODTÜ ve Orman Genel Müdürlüğü'nün ortak çalışmaları ile 'ağaçlandırma seferberliği' başlatılmıştır. İlk etapta yağmur ve rüzgar erozyonunun kontrol altına alınması amacıyla banket-teras metodu ile tüm arazi teraslandırılmış, daha sonra susuz plantasyona uygun tohum ve yetişmiş fidanla plantasyon uygulamasına geçilmiştir.

1961 yılından günümüze kadar, kara çam, sarı çam, toros sediri, meşe, kavak, badem vb gibi kurak koşullara dayanıklı yaklaşık 10 milyon ibreli ve 23 milyon yapraklı ağaç yerleşkemize dikilmiştir. Yaklaşık 3100 hektar genişliğindeki ODTÜ Ormanı T.C. Kültür Bakanlığı tarafından 1995 yılında Doğal ve Arkeolojik SİT Alanı olarak ilan edilmiştir.

Uzun yıllar devam eden bu özverili çalışmalar neticesinde Orta Anadolu'da yok olmaya yüz tutmuş flora ve fauna türlerinin bulunduğu önemli bir doğal çevre yaratılmıştır. Bu doğal çevrede  kurt, tilki, keklik, tavşan, yılan, kaplumbağa vb gibi bir dizi vahşi hayvan, 140 dan fazla kuş türü ve göl / göletlerde yaşayan çeşitli balık türleri gibi çok sayıdaki memeli ve sürüngene kusursuz koşullar sunulmaktadır.

ODTÜ Yerleşkesi bugün Ankara'nın en geniş yeşil bölgesidir. ODTÜ Ağaçlandırma Projesi 40 yılı aşkın bir süredir devam eden özgün yapısıyla bölgede bir mikro - klima etkisi yaratmış,  kuru geçen yaz ve şiddetli geçen kışları mevsimlerini yumuşatmayı başararak kent iklimini değiştirmiş, Ankara şehrinin güney girişinde hızla gelişen çarpık kentleşmeye bir set çekmiştir.

Üniversitenin kuruluşu ile beraber oluşturulan Arazi Değerlendirme ve Ağaçlandırma Müdürlüğü'nün ismi, değişen vizyonu ve genişleyen çalışma alanları nedeniyle 1996 yılında Ağaçlandırma ve Çevre Düzenleme Müdürlüğü olarak değiştirilmiştir. Birimimizin çalışma prensibi; 'doğa ile bütünleşik mekanların, kaliteli açık yeşil alanların yaratılması, sahibi olduğumuz en değerli hazinemizin ODTÜ Ormanının korunması, geliştirilmesi, bakımlarının yapılması ve tüm yaptığımız çalışmaların sürekliliğinin sağlanmasıdır'.

Birimimizin çalışma alanları 5 gruba ayrılmaktadır;

İç Anadolu Bozkırında neredeyse yoktan var edilen “ODTÜ ORMANI” nın ağaç dikerek geliştirilmesinin yanı sıra sürekliliğinin sağlanması için periyodik bakımlarının yapılmasının önemi nedeniyle 1994 yılından itibaren bakım çalışmalarına ağırlık verilmiştir.

Üniversitemizin talebi doğrultusunda Ankara Orman Bölge Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 2026 yılına kadar orman sahasında yapılacak çalışmaları tanımlayan Amenajman Planı’nın uygulanmasına 1994 yılında başlanmıştır. 6831 sayılı TC Orman Kanununa göre işletilmekte olan ODTÜ Ormanında; kuru, devrik, kırık, hastalıklı fertlerin aradan çıkartılmasını kapsayan sağlık kesimleri, birbirini rahatsız eden ve silvikültürel yönden çıkartılması gereken fertlerin kesilerek alandan uzaklaştırılmasını içeren sıklık bakımları, başarı sağlanamamış meşcerelerde arazi plastiği ve toprak yapısına uygun yeni ağaç türleri ile ağaçlandırılması ve ibreli ağaçlarda kuru alt dalların budanması ve nakli çalışmaları Amenajman Planı çerçevesinde yapılmaktadır. Son on yılda yapılan bakım çalışmalarımız ile ormanımız için birincil derecede önem taşıyan orman yangın emniyet yollarımız standart ölçülerine getirilmiş, ihtiyaç duyulan bölgelerde yeni yollar açılmıştır.

ODTÜ Ormanında 2007 yılında çıkan ve nedeni belirlenemeyen yangınlar neticesinde çok zor koşullarda büyütülen on binlerce orman ağacı yanarak yok olmuştur. 1960 ‘lı yıllarda zorluklar içinde dikilen binlerce ağacın Haziran - Ağustos ayları arasında yaşanan yangınlar neticesinde kaybedilmesinin ardından hiç vakit geçirmeden yeniden ağaçlandırma çalışmaları tarafımızca başlatılmış ve 2007 yılı Haziran ayında Yalıncak bölgesinde çıkan yangında kaybedilen 927 ağacın yerine 3.000 ağaç 24 Mart 2008 tarihinde düzenlenen Ağaçlandırma Şenliğimizde dikilmiştir. 2007 yılı Temmuz ayında Ahlatlıbel bölgesinde çıkan yangında kaybedilen 3.453 adet ağaç yerine ise Avrupa Birliği Türkiye Komisyonu ile yaptığımız ortak çalışmayla 2008 yılı Nisan ayında 5.000 ağaç dikilmiştir. ODTÜ Ormanının tesis edildiği tarihten bu yana en büyük yangın olan ve 2007 yılı Ağustos ayında Or-an bölgesinde çıkan yangında kaybedilen 11.637 adet ağaçlık alanda ise tüm arazi hazırlıkları tamamlanarak; 9.100 adedi 2008 yılı sonunda, 6.000 adedi ise 16 Mayıs 2009 Cumartesi günü “Ankara İçin Ağaç Dikiyoruz” sloganı ile düzenlenen şenliğimizde dikilmiştir.

Yangınla etkin mücadele kapsamında ülkemizde yeni kullanılmaya başlanılan “dumana hassas yüksek çözünürlüklü kameralar ile orman yangınları erken uyarı sistemi”, 2011 yılında ODTÜ Ormanında da tesis edilerek, kullanılmaya başlanılmıştır.

ODTÜ Ormanı “bakım çalışmaları” çerçevesinde yapılan işler şunlardır;

·      Sık mescerelerde Aralama (ferahlandırma) çalışmaları,

·      İbreli ağaçlarda kuru alt dalların budanması ve elde edilen bitkisel artıkların orman dışına taşınması çalışması (elde edilen bitkisel materyal, Ağaç Yongalama Makinesi (Brush Chipper) ile talaş haline getirilmekte,  talaş ya yeniden ormana serilmekte ya da peyzaj alanlarında toprak yüzeyinde malç olarak kullanılmaktadır)

·      Kuru devrik ve hastalıklı fertlerin kesilerek ormandan çıkarılması (elde edilen yakacak emval, köy okullarında yakacak olarak kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığı’na ücretsiz devredilmektedir)

·      Orman altı dokunun (ölü örtü) traktör arkasına takılı kültivatör ile sürülmesi çalışması

·      Teras Onarımı ve Fidan Dikimi (Tamamlama Dikimleri) çalışmaları

·      Erozyonla mücadele çalışmaları

·      Toprak İşleme (Ekskavatörle veya işçi gücüyle gradoni şeklinde teras açılması)

·      Gönüllü grupların çalışmaları sonucu çıkan budanmış kuru dalların taşıması

·      Son 3 yılda dikilmiş tüm fidanlarda kültür bakımı yaptırılması (1 kez Çapa – Ot alma Teras Onarımı ve 2 kez sulama)

·      Gerekiyorsa yeni yangın yollarının açılması

·      Gerektiği durumlarda orman zararlıları ile mücadele edilmesi (Sıcak sisleme (thermal fog) yöntemi kullanılarak selektif biyolojik tabanlı ilaçlarla , Feromon tuzakları ile, gerektiğinde mekanik mücadele ile veya biyolojik mücadele ile)

Peyzaj Mimarlığı meslek disiplini çalışma alanları içerisinde olan otopark, yaya - araç yollarının yapımı gibi yapısal peyzaj çalışmaları, 1995 yılından itibaren Müdürlüğümüz tarafından yapılmaya başlanılmıştır. Genellikle prekast beton ürünleri kullanılarak binlerce metrekare yeni otoparklar ve yaya yolları yapılmış, gerekli alanlarda drenaj sistemleri tesis edilmiştir. Genellikle kaldırılabilir (kum üzerine döşenen) malzemeler kullanıldığı için onarım gerektiğinde eski imalat ile homojenlik sağlanabilmektedir. Doğal olarak kalması planlanan alanlarda ise doğal malzemeler (doğal kaya, kırma taş, dere çakılı, odun talaş, vb.) kullanılarak düzenlemeler yapılmaktadır.

Yeşil alanlarda sürekliliğin sağlanabilmesi için periyodik bakım çalışmalarının uygulanması zorunludur. Özellikle yoğun kullanılan açık yeşil alanlarda birkaç yıl üst üste yeteri kadar bakımın yapılamaması, yer örtücüler, ağaçlar ve çalıların tanınamaz hal almasına veya kurumasına sebep olabilir. Düzenli olarak estetik ve fonksiyonel budamalarının yapılması, toprakta zamanla azalan makro ve mikro bitki besin maddelerinin organik ve inorganik gübrelerle takviye edilmesi, bitkinin ihtiyacı kadar düzenli olarak sulanması ve gerektiğinde yapılacak ilaçlamaların sonucunda yoğun kullanıma dayanıklı mekanların sürekliliği sağlanabilir.

Yerleşke genelindeki yeşil alanlarımızın tekniğine uygun bakımı için gerekli olan aletler ve makine parkı zaman içerisinde tamamlanmıştır. Orman budama faaliyetlerimiz neticesinde çıkan dallar talaş makinemizde (brush chipper) iri talaş haline getirilerek yapısal peyzaj çalışmalarında yeniden değerlendirilmekte, biçilen çimler, toplanan yapraklar çeşitli işlemlerden sonra organik materyal olarak toprağa geri verilmektedir.

Yıllık periyodik faaliyetlerimiz;

Bu tür zararların yanı sıra polenlerinin insan sağlığına olan olumsuz etkileri nedeniyle Kavak ve söğüt ağaçlarının kesilmesi hakkında Ankara Valiliğinin tüm kamu kurum ve kuruluşlarına göndermiş olduğu 4 Haziran 2002 tarih, 2002/5 sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararında “ …kavak ağaçlarında kaynaklanan polenlerin, astım krizi, saman nezlesi, ürtiker gibi alerjik reaksiyonlara oluşturması nedeni ile il sınırları içerisinde kavak ağacı yetiştirilmemesi, yaşlı kavak ağaçlarının kesilerek yerlerine toprak ve iklim koşullarına uygun, akasya, huş, dişbudak, glediçya ve badem türü ağaçların dikilmesine…”  denilmektedir.

Bu bağlamda Yerleşke bina yakın çevrelerinde ekonomik ömürlerini tamamlamış kavak ve söğüt ağaçlarının kademeli olarak kesilmesi ve yerine uygun türlerin dikilmesi çalışması düzenli olarak uygulanmaktadır.